Czym jest paradontoza i jak ją leczyć?

Dlaczego nie można ignorować krwawienia dziąseł podczas mycia zębów? Ponieważ może być ono pierwszym objawem paradontozy – zapalenia przyzębia. Według Światowej Organizacji Zdrowia, co piąta osoba w wieku 35-44 lat traci przynajmniej jeden ząb z powodu tej często lekceważonej choroby¹. Dowiedz się, czym dokładnie jest paradontoza, jakie są jej objawy, metody leczenia oraz jak jej zapobiegać.

Paradontoza – co to za choroba?

Paradontoza – zapalenie przyzębia – to choroba zapalna atakująca struktury podtrzymujące zęby. Proces chorobowy rozpoczyna się od zapalenia dziąseł, które stają się zaczerwienione i opuchnięte.

Choroba początkowo atakuje tylko miękkie tkanki, co daje szansę na jej wyleczenie przy utrzymywaniu starannej higieny jamy ustnej. Jednak wraz z tym, jak proces zapalny się rozwija, może dochodzić do nieodwracalnych zmian w strukturze kostnej (w cemencie korzeniowym i kościach wyrostka zębodołowego). Na tym etapie leczenie paradontozy jest bardziej skomplikowane, kosztowniejsze i trwa dłużej.

Jakie są przyczyny paradontozy?

Bezpośrednią przyczyną rozwoju paradontozy są bakterie chorobotwórcze kolonizujące jamę ustną – tworzące płytkę nazębną i kamień nazębny. Szczególnie niebezpieczne są szczepy Porphyromonas gingivalis, Tannerella forsythia, Treponema denticola oraz Fusobacterium nucleatum.

Do ich nadmiernego namnażania się dochodzi na skutek nieprawidłowej higieny jamy ustnej. Zalegająca na zębach płytka nazębna mineralizuje się i przekształca w kamień nazębny, który jest siedliskiem bakterii. Oprócz tego ryzyko zachorowania na paradontozę zwiększają:

• palenie tytoniu,
• cukrzyca,
• osteoporoza,
• predyspozycje genetyczne,
• przewlekły stres,
• wiek – ryzyko paradontozy wzrasta po 35. roku życia,
• nieszczelne wypełnienia zębów,
• niedobory witamin – szczególnie witaminy C,
• zaburzenia hormonalne,
• otyłość,
• choroby autoimmunologiczne,
• przyjmowanie leków zmniejszających produkcję śliny.
• wady anatomiczne w obrębie jamy ustnej.

Natomiast molekularną przyczyną rozwoju paradontozy jest chroniczna odpowiedź zapalna organizmu. Neutrofile i makrofagi – komórki układu odpornościowego – próbując walczyć z bakteriami, wytwarzają substancje prozapalne i wolne rodniki. Te same substancje, które mają eliminować patogeny, niszczą również zdrowe tkanki przyzębia, przyspieszając postęp choroby².

Objawy paradontozy

Pierwszym, niepokojącym sygnałem, który może świadczyć o paradontozie, jest często lekceważone krwawienie dziąseł podczas szczotkowania i nitkowania zębów. Powinno ono skłonić do wizyty u stomatologa – periodontologa. Paradontoza objawia się również – w zależności od stopnia jej zaawansowania:

• zaczerwienieniem i obrzękiem dziąseł – ich tkliwością i obrzmieniem,
• nieświeżym oddechem (halitozą),
• nadwrażliwością zębów,
• wydłużeniem koron zębów,
• rozchwianiem i zmianą pozycji zębów,
• ropnym wysiękiem z kieszonek dziąsłowych,
• bolesnością podczas szczotkowania zębów.

Rodzaje paradontozy

Klasyfikacja paradontozy opiera się m.in. na kryteriach wieku zachorowania oraz sposobu przebiegu choroby. Oba rodzaje zapalenia przyzębia wymagają konsultacji ze stomatologiem. Są to:

• przewlekłe zapalenie przyzębia jego przyczyną jest zwykle nieprawidłowa higiena jamy ustnej. Przewlekła paradontozę można stosunkowo łatwo zatrzymać i kontrolować – wymaga to jednak dyscypliny pacjenta dotyczącej rutyny higienizacyjnej;
• agresywne zapalenie przyzębia – choroba ta postępuje gwałtownie. W jej przebiegu dochodzi zarówno do zapalenia dziąseł, jak i do zaniku kości wyrostka zębodołowego. Paradontoza gwałtowna dotyka również młode osoby
• paradontoza młodzieńcza – to choroba dotykająca młodzież – pojawia się ok. 13 roku życia. Jej przebieg jest gwałtowny, a jej rozwój może skutkować zanikiem kości;
• paradontoza przedpokwitaniowa – jest to zapalenie przyzębia dotykające najmłodsze dzieci. Chorują na nie już czterolatki.

Jakie powikłania zdrowotne powoduje paradontoza?

Podczas rozwoju oraz przebiegu paradontozy bakterie i toksyny z ogniska zapalnego w jamie ustnej przedostają się do krwiobiegu i przyczyniają się do rozwoju procesów zapalnych w organizmie³. Naukowcy udowodnili związek między nieleczony zapaleniem przyzębia a rozwojem poważnych schorzeń systemowych. Paradontoza może powodować:

• rozwój miażdżycy naczyń wieńcowych, zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu,
• problemy z kontrolowaniem cukrzycy (w przypadku diabetyków) – cukrzyca i paradontoza tworzą błędne koło. Paradontoza utrudnia kontrolę glikemii, podczas gdy wysokie stężenie cukru we krwi sprzyja zaostrzeniu się zapalenia przyzębia⁴,
• powikłania podczas ciąży,
• choroby neurodegradacyjne^5.

Na czym polega leczenie paradontozy?

Paradontoza jest chorobą przewlekłą, którą można (a nawet trzeba!) leczyć i kontrolować. Wymaga to jednak konsultacji periodontologicznej, diagnostyki i wdrożenia kompleksowego planu leczenia. Sposób walki z chorobą zawsze dopasowuje się indywidualnie do pacjenta oraz do stopnia zaawansowania zapalenia przyzębia czy jego rodzaju.

Higienizacja

Metodą niechirurgicznego leczenia paradontozy jest higienizacja jamy ustnej. Jej celem jest usunięcie przyczyny zapalenia przyzębia, czyli płytki bakteryjnej i kamienia nazębnego.

U pacjentów wykonuje się skaling (naddziąsłowy i poddziąsłowy). Polega on na usunięciu złogów kamienia z powierzchni koron i kieszonek przyzębnych za pomocą ultradźwięków lub skalera ręcznego. Podczas leczenia niechirurgicznego paradontozy wykonuje się również piaskowanie, aby usunąć osady zalegające na łukach zębowych. Pacjent otrzymuje także szczegółowy instruktaż prawidłowej higieny jamy ustnej, która jest fundamentem utrzymania efektów przeprowadzonych zabiegów.

Leczenie farmakologiczne

W niektórych przypadkach dentysta może zadecydować o leczeniu paradontozy za pomocą antybiotyków⁶. U pacjentów z zapaleniem przyzębia stosuje się zarówno antybiotykoterapię miejscową, jak i doustną. Stomatolog może również zaaplikować preparat z chlorheksydyną (o działaniu przeciwbakteryjnym) bezpośrednio do kieszonek dziąsłowych.

Leczenie chirurgiczne

W przypadku poważniejszy stanów zapalnych przyzębia przeprowadza się zabiegi chirurgiczne. U pacjentów z paradontozą wykonuje się kiretaż. Jest to zabieg dogłębnego oczyszczania powierzchni korzenia z kamienia i płytki nazębnej oraz z ziarniny zapalnej.

Stomatolog może przeprowadzać kiretaż zamknięty (bez nacinania dziąsła) oraz kiretaż otwarty (związany z nacinaniem dziąsła i odsłonięciem płata dziąsłowego). Leczenie chirurgiczne obejmuje też regenerację utraconych tkanek. U pacjentów, u których doszło do poważnych powikłań związanych z paradontozą, wykonuje się przeszczep kości autogennej czy wolny przeszczep dziąsłowy.

Profilaktyka paradontozy – jak zapobiegać chorobom przyzębia?

Profilaktyka chorób przyzębia opiera się na prawidłowej higienie jamy ustnej. Obejmuje ona szczotkowanie zębów co najmniej dwa razy dziennie – każdorazowo przez minimum dwie minuty. By uniknąć paradontozy należy rutynowo, codziennie oczyszczać przestrzenie międzyzębowe za pomocą nici dentystycznej, irygatora lub specjalnych szczoteczek międzyzębowych.

Elementem profilaktyki zapalenia przyzębia są regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym (najlepiej co 6 miesięcy). Badanie jamy ustnej pozwala na wczesne wykrycie objawów paradontozy. Natomiast profesjonalne zabiegi higienizacyjne (skaling i piaskowanie) umożliwiają usunięcia kamienia nazębnego i złogów płytki nazębnej, z którymi nie poradzi szczoteczka.

W profilaktyce paradontozy dużą rolę odgrywa zdrowy styl życia. By ograniczyć ryzyko zapalenia przyzębia, zrezygnuj z palenia papierosów, zadbaj o zbilansowaną dietę (właściwą podaż minerałów i witamin) oraz kontrolę chorób przewlekłych (np. cukrzycy).

Jeżeli zauważysz jakikolwiek z objawów paradontozy, nie zwlekaj z wizytą u stomatologa. Im wcześniej zaczniesz leczenie chorób przyzębia, tym będzie ono mniej inwazyjne, mniej kosztowne oraz krótsze. Zapobiegniesz też degradacji struktur podtrzymujących zęby, co wiąże się z ryzykiem utraty uzębienia.

Źródła:

1. P. Piekoszewska-Ziętek, A. Turska-Szybka, Dorota Olczak-Kowalczyk, Infekcje zębopochodne – przegląd piśmiennictwa, w: Nowa Stomatol 2016; 21(2): 120-134.

2. https://o-lekach.pl/paradontoza-przyczyny-objawy-leczenie/.

3. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1351013/.

4. dr M. Sochalska, Czym jest paradontoza, www.ncn.gov.pl › default › files › listy-rankingowe › streszczenia.

5. A. A. Wojtkowska, A. Wysokiński, Wpływ zapalenia przyzębia na występowanie chorób układu sercowo-naczyniowego, w: Choroby Serca i Naczyń 2015, tom 12, nr 5, 289–294.

Przypisy: